Dima V. Nechyporenko na Nuclear Economic Meetings. Francuski ekosystem jądrowy i szanse dla polskiego biznesu

1 lipca 2026 roku Dima V. Nechyporenko, doradca biznesowy z the nech, reprezentował naszą firmę na wydarzeniu Nuclear Economic Meetings: Hauts-de-France × Polska w Ambasadzie Francji w Warszawie. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli francuskiego i polskiego przemysłu jądrowego, a jego celem było jedno: połączyć francuski łańcuch dostaw z polskim programem energetyki jądrowej i wskazać, gdzie w tym łańcuchu jest miejsce dla polskich firm.

Poniżej dzielimy się obserwacjami, które Dima wyniósł z tego dnia, spojrzeniem doradcy, dla którego najważniejsze pytanie brzmi nie „czy atom w Polsce”, lecz „jak polskie MŚP mogą realnie na tym skorzystać”.

To nie była debata o wizji. To była rozmowa o kontraktach, kto, z kim, w jakim zakresie i kiedy. I właśnie ta konkretność zrobiła na mnie największe wrażenie. Dima V. Nechyporenko, the nech

Reaktor to nie projekt budowlany, to przemysł na pokolenia

Jak zauważa Nechyporenko, kiedy słyszymy „elektrownia jądrowa”, najczęściej myślimy o jednym obiekcie. To błąd myślowy, który kosztuje polskie firmy realne pieniądze i szanse. Francuzi przedstawili twarde liczby dotyczące swojego sektora, a ich skala zmienia całą perspektywę rozmowy.

Sam ekosystem wokół EDF, według danych Gifen, to ponad 247 000 pracowników i ponad 3 000 firm, z których ponad połowa prowadzi działalność eksportową. To nie jedna inwestycja, lecz gałąź gospodarki, która żyje dekadami i generuje popyt na inżynierię, produkcję, utrzymanie, szkolenia i usługi długo po tym, jak pierwszy reaktor ruszy.

Jeśli patrzysz na program jądrowy jak na jeden kontrakt budowlany, przegapisz 90% okazji. Dima V. Nechyporenko

Cały łańcuch wartości pod kontrolą = suwerenność

Slajd, który, jak relacjonuje Nechyporenko, najbardziej zapadł mu w pamięć, miał jedno hasło: francuski przemysł jądrowy pokrywa cały łańcuch wartości, co przekłada się na suwerenność.

Po stronie elektrowni: badania i rozwój, inżynieria, produkcja i budowa, eksploatacja i utrzymanie, gospodarka odpadami, likwidacja. Po stronie cyklu paliwowego: konwersja, wzbogacanie, produkcja paliwa, kondycjonowanie, przerób. Praktycznie każdy z tych etapów odbywa się we Francji (jedynie wydobycie uranu jest poza granicami).

To sedno sprawy. Francja nie kupiła sobie technologii jądrowej, ona ją posiada na każdym etapie. Dlatego dziś, w czasie „renesansu jądrowego” ogłoszonego w 2022 roku, może budować 6 nowych reaktorów EPR2 (pierwszy w 2038 roku) z opcją na kolejnych 8 do 2050 roku, przedłużać żywotność istniejących bloków powyżej 60 lat i rozwijać małe reaktory modułowe (SMR), opierając się na własnych firmach.

EDF pokazał, jak to działa w praktyce jako zintegrowany „one-stop shop”: Framatome odpowiada za wyspę jądrową, Arabelle Solutions za wyspę konwencjonalną, Edvance za projektowanie, CNEPE za inżynierię, Bouygues za prace budowlane. Zamiast rozproszonego konsorcjum, jeden skoordynowany zespół obejmujący cały łańcuch. Sama modernizacja francuskiej floty na lata 2022-2028 to 36 mld euro trajektorii finansowej i 28 mld euro zakupów zewnętrznych, obsługiwanych przez około 220 kontrahentów.

Gdzie w tym wszystkim jest Polska, i polskie firmy

Polski program (PPEJ) nie startuje od zera, choć często tak jest przedstawiany. Celem są dwie elektrownie o łącznej mocy 6-9 GW w oparciu o sprawdzone reaktory generacji III(+). Pierwsza powstaje w Lubiatowie-Kopalinie, 31 marca 2026 roku PEJ złożył wniosek o pozwolenie na budowę (pierwszy taki w historii Polski po 1989 roku, ponad 40 000 stron), a Państwowa Agencja Atomistyki wydała pozytywną opinię do Wstępnego Raportu Lokalizacyjnego. 24 czerwca 2026 roku zakończyły się konsultacje publiczne nowego PPEJ: na 1055 zgłoszeń od społeczeństwa, 0 negatywnych.

Najważniejsze dla przedsiębiorców są jednak dwie liczby, które, zdaniem Nechyporenki, wybrzmiały ciszej, niż na to zasługują.

Po pierwsze, local content. Program zakłada minimum 40% udziału lokalnego przy pierwszym bloku, 45% przy drugim i 50% przy trzecim reaktorze, i co kluczowe, ma to być wiążący element kontraktu EPC. To nie deklaracja dobrej woli, lecz zobowiązanie kontraktowe, które dostawca technologii musi wypełnić polskimi firmami.

Po drugie, fundament już istnieje. Około 120 polskich firm ma 1-3 lata doświadczeń jądrowych z ostatnich 5-7 lat i dostarcza produkty oraz usługi do większości elektrowni w Unii Europejskiej, a także w Ukrainie, Kanadzie, Meksyku, Japonii, Indiach, Chinach i USA. Polski przemysł jest już wpięty w globalne łańcuchy dostaw wielkich graczy, ABB, Alstom, EDF, GE, Hitachi, Schneider Electric, Siemens i Westinghouse.

Druga elektrownia zmienia reguły gry

Osobno wybrzmiał wątek drugiej elektrowni (NPP2) i tu, jak podkreśla Nechyporenko, polski biznes powinien nadstawić ucha. Trwa dialog konkurencyjny, w którym udział biorą Francja, Kanada i USA, a decyzja musi zapaść przed końcem obecnej kadencji w 2027 roku.

Drugi projekt ma być oparty na innych założeniach niż pierwszy: dopuszcza reaktory inne niż PWR, wymaga zintegrowanych ofert, mniejszego obciążenia budżetu państwa oraz, co istotne, większego udziału polskich firm i rozwoju możliwości eksportowych polskiego przemysłu. Wniosek wprost z aktualizacji programu: Polska nie może sobie pozwolić na drugą elektrownię zbudowaną tak samo jak pierwsza. Potrzebna jest zmiana podejścia, a to oznacza więcej przestrzeni dla lokalnego biznesu, nie mniej.

Wnioski dla polskich firm z sektora MŚP

Z obserwacji Nechyporenki, który na co dzień pracuje z małymi i średnimi firmami nad strategią i wchodzeniem na nowe rynki, płyną trzy wnioski dotyczące tego rynku.

• Miejsce w łańcuchu wartości ma znaczenie. Konkretna kompetencja, spawanie, automatyka, obróbka, logistyka, usługi środowiskowe, szkolenia czy IT, odpowiada określonemu etapowi programu. Dostawcy technologii poszukują nie „polskich firm ogółem”, lecz dostawców Tier 3, 4 lub 5 do zdefiniowanego zakresu.
• Referencje i certyfikaty zdobyte wcześnie budują przewagę. Te 120 firm zbudowało doświadczenie, obsługując elektrownie w innych krajach UE. Jakość, klasyfikacja bezpieczeństwa i ochrona fizyczna to bariery wejścia, a przewagę w momencie przetargów mają te podmioty, które zaczęły je spełniać z wyprzedzeniem.
• Eksport jest wpisany w ten rynek. W francuskim ekosystemie ponad połowa firm eksportuje, a więcej niż połowa eksportu trafia poza Europę. Udział w polskim programie to nie tylko kontrakt lokalny, lecz też punkt wejścia do globalnego rynku wartego dziesiątki miliardów euro rocznie.

Wniosek: Francja sprzedaje reaktory, ale buduje ekosystem

Największa lekcja, którą Dima wyniósł z Ambasady Francji, jest strategiczna, nie techniczna. Francuzi nie zbudowali potęgi jądrowej, kupując reaktory. Zbudowali ją, tworząc ekosystem, sieć firm, kompetencji, szkół zawodowych (kształcą ponad 10 000 osób rocznie tylko na potrzeby renesansu), finansowania i eksportu, który utrzymuje się dekadami.

Polska ma dziś rzadką okazję, żeby zbudować swój własny ekosystem, na warunkach zapisanych w kontraktach, ze wsparciem partnera, który cały ten łańcuch już przeszedł. Ale ekosystem nie powstaje sam. Powstaje z decyzji setek małych i średnich firm, które w porę zrozumieją, gdzie jest ich miejsce. Okno decyzji otwiera się na długo przed ogłoszeniem pierwszych przetargów.